15 czerwca 2009, Ministerstwo Edukacji skierowało do uzgodnień międzyresortowych i tzw. „konsultacji społecznych” projekt o nazwie „Założenia do nowelizacji ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.” Według planów Ministerstwa, proponowane zmiany powinny zacząć obowiązywać przed rozpoczęciem roku akademickiego 2010/2011 i dlatego też zmiana ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, a także niektórych innych ustaw ma zostać przepchnięta przez parlament tak, by weszła w życie najpóźniej w dniu 1 października 2010 r.
Podstawy ideologiczne
„Założenia do nowelizacji ustawy” są 80 stronicowym dokumentem, w którym zawarta jest ideologiczna wizja reformy szkolnictwa wyższego zgodnie z neoliberalnymi dogmatami nakreślonymi w tzw. „Procesie Bolońskim”. Podstawowy sens tej ideologii wyraził najtrafniej Juliusz Auleytner w swoim wyznaniu wiary opublikowanym w ekspertyzie pt. „Uczelnie przyszłości. Czy w Polsce?” przygotowanej na rzecz Komitetu Prognoz Polska 2000+ przy Prezydium PAN:
„Pożądanym kierunkiem w polityce państwa wobec uczelni wyższych jest przygotowanie menedżerów – ludzi umiejących nie tylko doraźnie zarządzać uczelnią. Chodzi o elitę ludzi potrafiących stawić czoła konkurencji zewnętrznej przy pomocy „przedsiębiorstwa” zwanego uczelnią. Uczelnia stała się „przedsiębiorstwem”, produkującym kapitał ludzki. W zakładzie tym obowiązuje rachunek ekonomiczny, kodeks pracy, prawo o szkolnictwie wyższym, badania lekarskie, przepisy bhp i szereg innych szczegółowych regulacji wymagających wiedzy nieakademickiej. Ten nowy model zarządzania nie zawsze idzie w parze z akademicką demokracją! Ta bowiem oparta jest przede wszystkim na argumencie naukowego autorytetu i doświadczeniu przeszłości. Tymczasem w zarządzaniu uczelnią potrzebne są decyzje wyprzedzające, umiejętność spojrzenia w przyszłość.”
11 i 12 marca 2010 roku ministrowie edukacji 46. krajów europejskich świętują w Wiedniu i Budapeszcie 10. rocznicę Procesu Bolońskiego. Z tego powodu odbył się wczoraj dzień protestów. Jak podkreślali aktywiści, cały ten proces ma u podstawy rozumienie edukacji jako jedynie produkcji siły roboczej pod dyktat rynku i korporacji, odzwierciedlając jedynie ich cele.
Demonstracja zaplanowana na g. 15.00 przemaszerowała przez centrum miasta. Wzięło w niej udział ponad 5000 osób, nie tylko z Austrii i Niemiec, ale także innych krajów. Silną obecność zaznaczyli m.in. Włosi. Główna część działań przeciwko szczytowi ministerialnemu zaczęła się, gdy demonstranci podzielili się zgodnie z planem na sześć osobnych bloków w celu zablokowania dojazdu oficjeli na szczyt. Policja nie panowała nad przebiegiem wypadków i w kilku miejscach udało się zablokować przejazd autobusów z ministrami i obsługą, a także samochody innych oficjeli. Policja w celu rozbicia blokad użyła gazu i pałek, ale to tylko spotęgowało chaos w mieście. Część ministrów została zablokowana w hotelu. Niektórzy protestujący zostali zatrzymani. Policja krążyła wokół uniwersytetu dokonując masowych kontroli. Ostatnia blokada została zdjęta ok. północy. Aktywiści wycofali się do kampusu uniwersyteckiego, gdzie świętowali udany dzień akcji.
Wczoraj na wydziale socjologii Uniwersytetu Warszawskiego miał miejsce wykład warszawskiej sekcji edukacyjnej ZSP na temat problematyki Procesu Bolońskiego. Dziesięć lat temu zostala podpisania Deklaracja Bolońska, polegająca na komercjalizacji studiów oraz przejęciu kontroli uczelni przez sektor prywatnych przedsiębiorców na terenie krajów wchodzących w skład Rady Europy, w tym Polski.
W tym samym czasie w Wiedniu oraz Budapeszcie mają miejsce anty-urodziny procesu Bolońskiego, w postaci wykładów, demonstracji oraz innych akcji ulicznych, mających wyrazić sprzeciw wobec wprowadzania Procesu Bolońskiego w życie, mimo ostrego sprzeciwu środowisk akademickich, wyrażanym przez masowe protesty trwające już od 10 lat na terenie krajów, które podpisały deklarację.
Przez cały wiek XX to robotnice i robotnicy zatrudnieni przy produkcji maszyn prowadzili strajki i przyczyniali się do przemian kapitalizmu. Nie ulega wprawdzie wątpliwości, że przepowiednia marksowska nie spełniła się co do skali efektów tych walk (kapitalizm nie opuścił areny dziejów) niemniej jednak niejednokrotnie przyczyniły się one do poważnych zmian politycznych, bezpośrednio – przez kluczowe znaczenie w przewrotach politycznych w takich miejscach jak RPA, Korea Południowa czy kraje satelickie ZSRR, lub pośrednio zmuszając państwa do tworzenia przyjaźniejszego prawa dla pracowników.
Znaczenie przemysłu maszynowego w XX wieku brało się przede wszystkim z jego rentowności (spowodowanej wysokimi kosztami wejścia dla producentów, co sprzyjało oligopolom) i kluczowego znaczenia jego wytworów. Samochód osobowy był bodaj najważniejszym dobrem konsumpcyjnym w minionym stuleciu. Statki, pociągi, samoloty i samochody ciężarowe stanowiły zaś krwiobieg gospodarki. Jednocześnie przemysł ten stwarzał miliony miejsc pracy i przez sam ten fakt wywoływali gigantyczne przemiany społeczne, przemiany zaś zawsze sprzyjają niepokojom, a niepokoje walkom. Spadek znaczenia i ilości protestów w tych branżach jest związany ściśle ze wzrostem konkurencji i obniżeniem rentowności produkcji, co powoduje wycofywanie się z nich kapitału i spadek zatrudnienia oraz spadek znaczenia dla systemu.
Jeśli dziś jednym z priorytetów wszystkich krajów OECD jest stworzenie „gospodarki opartej na wiedzy” mówi to nam o ważnych przemianach nie tylko świata kapitału, ale również świata pracy, a co za tym idzie świata walk pracowniczych. Prawdopodobnie pierwszym poważnym kryzysem społecznym jaki miał swe źródło w przemyśle edukacyjnym (celowo używam tu słowa przemysł gdyż mniej więcej wtedy właśnie edukacja z rzemiosła stała się przemysłem) był kryzys maja 68 będący skutkiem powojennego boomu edukacyj-nego. Według Bourdieu powodem tego, że na barykadach w 68. stanęli głównie studenci i studentki nauk społecznych, był fakt że wśród nich znalazło się najwięcej osób o niespełnionych aspiracjach. Chodziło o dzieci właścicieli firm, profesorów i artystów, którym w warunkach zwiększonej konkurencji przy naborze nie udało się w pełni odzwierciedlić odziedziczonych kompetencji w randze dyplomu oraz dzieci klas średnich, dla których wprawdzie ukończenie jakiegokolwiek kursu uniwersyteckiego było awansem, lecz nie były w stanie wesprzeć dyplomu odziedziczonym kapitałem kulturowym, co skazywało ich na rolę wyrobników w nowych fabrykach symboli. To oni właśnie nawiązali taktyczny sojusz przeciwko zastanym barierom w dostępie do wymarzonych stanowisk. Dzieci z klas wyższych miały interes w tym sojuszu tylko dlatego, że pula stanowisk premiujących ich szlachectwo kulturowe była zbyt mała by je pomieścić, skazane więc były na rywalizację z dziećmi klas średnich o wyrobnicze stanowiska na podstawie identycznych dyplomów. Taka sytuacja sprawiała, że bardziej im się opłacało zanegować całą rywalizację i wspólnie stanąć na barykadzie. Warto jednak pamiętać, że miało to miejsce w zasadniczo innych warunkach niż obecne. Francuski boom edukacyjny odbywał się w państwie kompromisu klasowego, w którym różnice ekonomiczne nie wyznaczały tak dramatycznie szans edukacyjnych jak ma to miejsce we współczesnej Polsce.
Wczoraj na uczelnie trafił pierwszy numer biuletynu Ogólnopolskiej Sieci Pracownic i Pracowników Edukacji. Nie udało się uniknąć kilku błędów w poligrafii, za co redakcja przesyła przeprosiny. Natomiast cały biuletyn można pobrać za darmo stąd i to bez wspomnianych wyżej efektów działań chochlików drukarskich. Jeśli chcecie otrzymać papierową wersję, a nikt Waszych znajomych jej nie ma napiszcie na kontakty regionalne podane na ostatniej stronie. Powielajcie śmiało, bez żadnych ograniczeń.
Ogólnopolska Sieć Pracownic i Pracowników Edukacji (OSPE) jest organizacją walczącą o prawa wszystkich pracujących w sektorze edukacyjnym oraz na rzecz pozytywnych jego zmian. Działa bez biurokracji i liderów korzystając z doświadczeń Związku Syndykalistów Polski
W związku z planowanymi zmianami w systemie szkolnictwa wyższego w Polsce, jakich propozycje zostały zawarte w dwóch “konkurencyjnych” dokumentach – Strategii rozwoju szkolnictwa wyższego 2010 – 2020 autorstwa Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich (tutaj) i Strategii rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce do 2020, przygotowanej przez firmę Ernst and Young na zamówienie Minister Kudryckiej (tutaj), zapraszamy doktorantów i studentów na spotkanie dotyczące utworzenia grupy roboczej, która zajęłaby się krytyczną analizą i oceną zawartych w ww. dokumentach propozycji, a w przypadku dostrzeżenia takiej potrzeby, podjęła próbę skonstruowania alternatywnego projektu strategii rozwoju szkolnictwa wyższego. Spotkanie odbędzie się 5.03 o 18 w Instytucie Filozofii w pokoju 325.
11-tego i 12-tego marca 2010 roku ministrowie edukacji 46-ściu krajów europejskich będą świętować w Wiedniu i Budapeszcie 10-tą rocznicę Procesu Bolońskiego. Biorąc pod uwagę obecną sytuację i toczące się protesty na wielu europejskich uniwersytetach, świętowanie to jest farsą.
Proces Boloński nie tylko jawnie nie osiągnął uzgodnionych celów poprawy mobilności; doprowadził także do zwiększenia ograniczeń w studiowaniu i w życiu studentów, a także zwiększył selektywność w dostępie do wyższej edukacji.
11 marca na Uniwersytecie Warszawskim odbędzie się dyskusja na temat Procesu Bolońskim. Zapraszamy!
Dzisiaj (23.02) po 23.05 (około 20 minutowe) wejście antenowe w Polskim Radio Szczecin “O komercjalizacji edukacji” z naszymi koleżankami i kolegami: Karoliną, Dominiką, Oskarem i Piotrem. Słuchaj także on line www.radio.szczecin.pl . Zapraszam do odsłuchu i życzę dobrego odbioru.
Dziś w Warszawie odbyła się kolejna akcja informacyjna obok UW. Rozdano ulotki na temat płatnych studiów oraz Procesu Bolońskiego.
W czwartek 11 Marca o godź. 18:00 odbędzie się wykład na UW na temat Procesu Bolońskiego połączony z dyskusją. Na wykładzie zobaczymy analizę Procesu Bolońskiego z punktu widzenia zmian na uczelniach w Polsce. Wykład o dekadzie protestów przeciwko komercjalizacji studiów w Europie oraz analiza w zmianie dostępu do studiów w zależności od zamożności studentów.
Więcej szczegółów wkrótce….